Contactloze encoder voor bufferen van aardappelen
Bij de aardappelverwerking bij de Nederlandse fabrikant Schaap laat de QR24-encoder van TURCK de voordelen van zijn contactloze meetprincipe zien op een transportband.
Kort overzicht
De zwakke plek van veel soorten encoders ligt zelden in het meetprincipe zelf, noch in de elektromagnetische compatibiliteit of andere storingsfactoren: de achilleshiel is meestal het mechanisme. Bij aardappelverwerker Schaap Holland B.V. detecteert de QR24-rotatie-encoder van TURCK nu contactloos een bufferband, waardoor complexe montageoplossingen en het regelmatige onderhoud dat bij conventionele encoders nodig is, overbodig worden.
Aan het einde van de 16e eeuw verspreidde de aardappel zich geleidelijk over Europa. Spaanse veroveraars brachten hem vanuit de Nieuwe Wereld naar het Iberisch Schiereiland en van daaruit naar de toenmalige Spaanse Nederlanden. In het begin werd de plant op Europese boerderijen eerder als een botanische zeldzaamheid dan als een landbouwwonder doorgegeven. In het begin was het ook moeilijk om een aardappel met een hoge opbrengst en een goede smaak te telen. Maar toen de teelt eenmaal op gang kwam, zorgde de knol voor de bevolkingsgroei in Europa in die tijd. De Amerikaanse historicus William McNeill beschouwt de aardappel in het tijdschrift Social Research zelfs als een sleutelfactor in de verrassende opkomst van het Westen.
De huidige problemen in de aardappelproductie lijken relatief klein in vergelijking met de aanvankelijke moeilijkheden van destijds. Tegenwoordig gaat het minder om leven en dood dan om landbouwkundige efficiëntie. Deze grote aardappelverwerkers, zoals Schaap Holland B.V. in Biddinghuizen, Nederland, streven naar landbouwkundige efficiëntie door hun aardappelen op een zo geautomatiseerd en voedselvriendelijk mogelijke manier te verwerken.
Ongeveer 300 telers leveren aan het bedrijf, waardoor Schaap jaarlijks zo’n 45.000 ton aardappelen aan de handel en de horeca kan leveren. Het bedrijf biedt aardappelen aan in twee verwerkingsvormen: schoongemaakte aardappelen met schil of geschilde, gekoelde aardappelen voor onmiddellijke verwerking. Beide productgroepen zijn op hun beurt weer onderverdeeld in verschillende aardappelsoorten, vormen en verpakkingsgroottes. Dienovereenkomstig is de vestiging in Biddinghuizen verdeeld in twee hoofdruimtes: een hygiënische ruimte voor de geschilde aardappelen en een ruimte waar de ongeschilde aardappelen worden gewassen, gesorteerd en verpakt.

"We waren al jaren op zoek naar zo’n encoder. Toen ik het apparaat op de voorpagina van het klantenmagazine zag, wist ik meteen dat dit precies was wat we nodig hadden."
Henk van Raalte | Schaap Holland B.V
Volledig gekoppeld proces
Het sorteren, wassen en schillen van aardappelen gebeurt grotendeels automatisch. In een doorlopende verwerkingslijn worden de aardappelen van de wasinstallatie naar de koeltunnel getransporteerd. De volledige koppeling van het gehele proces stelt echter ook uitdagingen aan de automatiseringsingenieurs van het bedrijf Schaap. Als er bijvoorbeeld aan het einde van de productie een machinestilstand optreedt in de verpakkingsmachine, wordt de hele lijn stilgelegd. Om dit te voorkomen, maakt Schaap gebruik van bufferbanden vóór de verpakkingsweegschalen.
Als het verpakkingsmateriaal daar moet worden toegevoegd, wordt het hele proces niet langer onderbroken, omdat de bufferband de snelheid vermindert en de vertraging opvangt. Sinds kort wordt de beweging van de motor die de band aandrijft gedetecteerd door een contactloze inductieve encoder, de QR24 van TURCK. Dit betekent dat er tot 500 kg aardappelen in het proces kan worden gebufferd. "We gebruiken lasersensoren om de hoogte van de aardappelen op de band te meten, zodat we weten hoeveel aardappelen erop liggen. We hebben elke centimeter een impuls van de encoder nodig om de snelheid te kunnen aanpassen", zegt Henk van Raalte, hoofd Technologie en Onderhoud bij Schaap.
Hoge mechanische belasting
De motoras draait langzaam. De QR24 is daarom ingesteld op twaalf pulsen per omwenteling. De lineaire beweging van de koelband hoeft slechts met één puls per vijf centimeter te worden geregistreerd. De mechanische uitdaging is echter groot. De eerder gebruikte incrementele encoder met een optisch meetprincipe moest met een veer worden bevestigd. Deze werd met twee kleine veerplaatjes op de behuizing rond de as bevestigd. „De stabiliteit en precisie van deze encoders waren geen probleem, maar de vorige oplossing veroorzaakte mechanische problemen”, legt Van Raalte uit. „Door de trillingen van de motor bewoog de veer voortdurend, waardoor hij na twee jaar niet meer werkte.”
Met de contactloze TURCK-encoder is dit geen probleem meer. Veerkoppelingen zijn niet nodig, aangezien er geen mechanische verbinding is tussen de as en de sensoreenheid. Alleen het positie-element is rechtstreeks aan de as bevestigd. „We zijn al jaren op zoek naar zo’n encoder”, zegt Van Raalte. „Toen ik het apparaat op de voorpagina van het klantenmagazine zag, wist ik dat we zoiets nodig hadden.”
Er zijn geen lagers of veerkoppelingen nodig
Alle QR24-modellen zijn voorzien van een volledig ingekapselde sensor en positiemarkering, ontworpen als twee onafhankelijke, volledig afgedichte eenheden die ongevoelig zijn voor trillingen van de as of schokken. Slijtagegevoelige kogellagers of afdichtingen die machinestilstand of langdurig onderhoud zouden kunnen veroorzaken, zijn niet nodig. Hierdoor is de QR24-serie superieur aan zowel optische als magnetische encoders.
Van Raalte sluit het uitgangssignaal van de QR24 aan op een standaardingang van een Siemens S7 1500-PLC. De draai-encoder wordt geconfigureerd met behulp van de PACTware-parametriseringssoftware op de pc. Terwijl met de Easy-Teach-adapter van TURCK negen vooraf ingestelde waarden op het systeem kunnen worden geselecteerd – doorgaans tussen 360 en 5000 pulsen per omwenteling – maakt PACTware een vrije keuze mogelijk tussen 1 en 5000 pulsen per omwenteling. Schaap koos voor twaalf pulsen per omwenteling omdat de aansluitende transportband wordt gemonitord bij zes pulsen per omwenteling, wat de omzetting vergemakkelijkt. De TURCK-encoder is onder een metalen beschermkap op de motor gemonteerd. Met de QR24 in roestvrij staal biedt TURCK nu een bijzonder robuuste oplossing die zonder aanvullende beschermingsmaatregelen in de voedingsmiddelenindustrie kan worden geïnstalleerd. Bij de aardappelproductie besproeien de medewerkers van Schaap het gehele systeem eenmaal per week met reinigingsschuim, dat na 20 minuten onder een druk van 15 bar wordt afgespoeld, waarna een aanvullende desinfectie volgt.
Slijtage van de encoder voorkomen
Encoders worden ook gebruikt in de ruimte waar ongeschilde aardappelen worden verwerkt. Problemen met trillingen en complexe montageopstellingen kosten de technici van Schaap vaak veel tijd. Op een roldroger bijvoorbeeld controleert een optische encoder met 4096 pulsen de lineaire beweging van de band. Wanneer de droger moet worden geleegd voor een partijwissel, beweegt een hark over de band om alle aardappelen naar beneden te duwen. De encoder is hier gemonteerd met slijtagegevoelige veerelementen en een koppeling, wat betekent dat deze regelmatig moet worden vervangen of gerepareerd vanwege mechanische defecten.
Op een andere sterk trillende transportband wordt de beweging van de band momenteel gemeten door een optische incrementele encoder. Om de trillingen tot een minimum te beperken, hebben de technici een as op twee lagers gemonteerd, een tijdrovende oplossing die binnenkort overbodig zal worden wanneer de QR24 in gebruik wordt genomen.
Gebruiker | www.schaapholland.com
Michiel Kuijer is verkoopspecialist bij Turck B.V. in Nederland
























